Kush përgjigjet për pusin, ku vlen cilësia e ujit dhe çfarë analizohet, sipas VKM-së dhe ISHP-së. Me atë që thotë ligji, pa premtime.

Sipas VKM nr. 379/2016, përgjegjës për pusin është administratori i tij: pronari, kur pusi është individual. Vlerat e ujit të pijshëm vlejnë aty ku uji i ofrohet konsumatorit. Analizat i kërkon pronari te struktura rajonale dhe i paguan vetë, përveç rasteve me indikacione epidemiologjike. Nëse përdorimi ndalohet, vendoset mbishkrimi «UJË I NDALUAR PËR PIRJE».
Ke një pus në oborr, me një kapak druri dhe një pompë të vogël pranë. Ujin e ke pirë gjithmonë dhe asnjëherë nuk e ke analizuar. Pastaj dikush pyet: a pihet uji i pusit dhe kush përgjigjet për të?
Përgjigjja është te VKM nr. 379/2016 (teksti i konsoliduar me VKM nr. 403/2024) dhe në udhëzuesin e ISHP-së. Këtu e ndajmë në pesë pyetje: kush përgjigjet, ku vlen cilësia, çfarë analizohet, kujt i kërkohet analiza dhe çfarë ndodh kur përdorimi ndalohet. Atë që nuk e dimë, e themi.
Neni 9 i VKM-së e thotë pa rrotullime: administratori i pusit kolektiv ose privat është përgjegjës për respektimin e kërkesave higjienosanitare të shtojcës IV, për sigurimin e cilësisë së ujit të pijshëm. Për pusin individual shtojca IV e saktëson: administratori është pronari dhe ai është përgjegjës për mirëmbajtjen e pusit.
Pusi është i pronarit, jo i ujësjellësit. Shtojca IV ka edhe një ndalim të qartë: pusi individual nuk lejohet të lidhet me rrjetin e ujësjellësit të zonës së banuar.
| Kush | Çfarë i takon | Ku shkruhet |
|---|---|---|
| Pronari ose administratori i pusit | Respekton kërkesat higjienosanitare. Mirëmban dhe dezinfekton pusin. Kërkon analizat, me shpenzimet e veta. | Neni 9, pika 1; shtojca IV |
| Struktura rajonale | Kontrollon respektimin e kërkesave dhe cilësinë e ujit. Rezultatet ia bën të ditura me shkrim organeve të qeverisjes vendore, AUB-së (Agjencia e Ujit të Basenit) ose administratorit. Me kërkesën e pronarit kryen analizat. | Neni 9, pika 2; shtojca IV, pika 2 |
| ISHSH | Kur rregullat nuk respektohen, ndalon përdorimin e pusit ose kërkon masa për përmirësim. | Neni 9, pika 3 |
| AUB dhe Enti Rregullator i Ujit (ERRU) | Informohen nga struktura rajonale kur rregullat nuk respektohen. Veprojnë sipas kompetencave të ligjit. | Neni 9, pika 3 |
«Struktura rajonale» është shkurtimi ynë për strukturën rajonale që përmend VKM-ja. Udhëzuesi i ISHP-së e shënon NjVKSh. ISHSH është sigla që përdor vetë VKM-ja.
Neni 7 përcakton ku duhet të respektohen vlerat e shtojcës I. Për ujin e rrjetit vlejnë te rubineti i konsumatorit. Për ujin nga një pus individual ose kolektiv, depozitë ose rezervuar, vlejnë «në pikën ku ai i ofrohet konsumatorit».
Neni 2, pika 19 e përkufizon «pikën e furnizimit», që e quan edhe «pikën e ofrimit», si vendin ku administratori ia dorëzon ujin përdoruesit. Për një pus individual, ku pronari është zakonisht edhe përdoruesi, VKM nuk e thotë ku është kjo pikë: pyet strukturën rajonale. Për ujin e rrjetit pyetja është tjetër dhe e kemi trajtuar te a është i pijshëm uji i rubinetit në Tiranë dhe te cilësia e ujit dhe tubacionet në Shqipëri.
VKM nuk ka një listë të veçantë analizash vetëm për puset individuale. Ka vlerat e ujit të pijshëm (shtojca I) dhe një listë kontrolli rutinë për ujin e pijshëm në përgjithësi (shtojca II). Tabela i ndan sipas burimit që i përmend.
| Grupi | Çfarë përmend dokumenti | Burimi |
|---|---|---|
| Mikrobiologjike | E. coli: 0 në 100 ml. Enterokoke: 0 në 100 ml. Clostridium perfringens: 0 në 100 ml, por vetëm nëse uji vjen ose ndikohet nga ujërat sipërfaqësore. | VKM, shtojca I, pjesa A |
| Kimike, dy shembuj | Nitrat: 50 mg/l. Nitrit: 0,50 mg/l. Shtojca ka edhe shumë parametra të tjerë. | VKM, shtojca I, pjesa B |
| Kontrolli rutinë | Aromë, shije, ngjyrë, temperaturë, turbullirë, përcjellshmëri, pH, fortësi e përgjithshme, amonium, E. coli, koliforme. | VKM, shtojca II |
| Pjesa mikrobiologjike e ISHP-së | Numërimi i kolonive në 37 °C, koliforme, E. coli, enterokoke, Clostridium perfringens, Pseudomonas aeruginosa, Salmonella, Shigella, Staphylococcus aureus, Legionella. | Faqja e ISHP-së, pa datë |
Për nitratin dhe nitritin shtojca ka edhe një shënim me kusht shtesë: këtu japim vetëm vlerat. Vlerat janë ato të tekstit të konsoliduar me VKM nr. 403/2024.
Një analizë uji pusi nuk është një numër i vetëm. Është një paketë parametrash. Cilët prej tyre kërkohen për pusin tënd, nuk e zgjedh ky tekst: e pyet atë që do ta kryejë analizën. Çfarë shihet vetë dhe çfarë mat një analizë e ujit e kemi shkruar te analiza e ujit të pijshëm në shtëpi.
Shtojca IV e thotë qartë: me kërkesën e pronarit, struktura rajonale kryen analizat e ujit të pusit dhe shpenzimet i përballon vetë pronari. Ka një përjashtim. Kur ka indikacione epidemiologjike ose shfaqje vatrash sëmundjesh me origjinë nga uji, ekzaminimet laboratorike të puseve individuale i përballon shteti, sipas VKM nr. 125 të 13.3.1995, që shtojca e cituar përmend.
Faqja e laboratorit mikrobiologjik të ISHP-së thotë se ai kryen analiza mikrobiologjike për të gjitha llojet e ujit, përfshirë ujin e pusit. Nuk thotë nëse një person privat mund të sjellë vetë një kampion dhe as sa kushton. Ne nuk e dimë dhe nuk e hamendësojmë: për këto dy pyetje pyet strukturën rajonale të zonës tënde.
Pesë gjëra që bën pa prekur ujin:
Specialisti ynë vjen dhe i përgjigjet pyetjeve të tua. Nuk zëvendëson analizën e ujit: ajo vjen e para. Vendos ti.
E morëm kërkesën tënde. Do të të telefonojmë ose do të të shkruajmë në WhatsApp për të caktuar bashkë ditën dhe orën e vizitës.
Kujdes: këtu nuk japim doza klori. VKM kërkon që pronari t’i marrë dozën dhe metodikën me shkrim nga struktura rajonale. Doza dhe metodika jepen nga struktura rajonale, me shkrim.
Parimi i dezinfektimit të pusit është pothuajse i njëjtë me atë të depozitës, siç shkruan ISHP. Për depozitën e kemi shpjeguar te depozita e ujit: si pastrohet dhe çdo sa kohë.
Kur struktura rajonale konstaton se rregullat higjienosanitare nuk respektohen, ajo informon ISHSH-në, AUB-në dhe ERRU-n. ISHSH ndalon përdorimin e pusit, individual ose kolektiv, ose kërkon nga qeverisja vendore a administratori masa për përmirësim. Kur përdorimi ndalohet, vendoset mbishkrimi «UJË I NDALUAR PËR PIRJE» (neni 9, pika 3). Udhëzuesi i ISHP-së e përsërit të njëjtin rregull.
VKM e shkruan mbishkrimin në rastin e ndalimit të përdorimit. Lidhet me një vendim, jo me një dyshim.
Ka edhe një rast ku udhëzuesi i ISHP-së flet pa pritur ndalim: përmbytja. Puset e cekëta dhe ato pranë detit ose lumenjve mund të kontaminohen nga përmbytjet. Pas një përmbytjeje, uji i pusit nuk konsumohet deri sa të dezinfektohet dhe të testohet. Udhëzuesi shton se uji duhet të zihet ose të dezinfektohet me metodë kimike dhe pastaj të testohet.
Aquasana vendos sisteme filtrimi poshtë lavamanit. Për ujin e pusit nuk japim përgjigje nga larg: nuk themi nëse pihet dhe as çfarë filtri i duhet. Një filtër zgjidhet pasi dihet çfarë ka uji, prandaj analiza vjen para çdo vendimi për trajtim. Çfarë pyet një njeri para blerjes e gjen te blerja e filtrit të ujit.
Fillojmë me një vizitë: vjen specialisti ynë, shikon instalimin dhe i përgjigjet pyetjeve të tua. Vizita është falas dhe pa detyrim. Nuk zëvendëson analizën.
Sipas shtojcës IV, pronari. Përjashtim bëjnë rastet me indikacione epidemiologjike ose vatra sëmundjesh me origjinë nga uji: aty ekzaminimet laboratorike i përballon shteti.
Jo. Shtojca IV e ndalon lidhjen e pusit individual me rrjetin e ujësjellësit të zonës së banuar.
VKM e parashikon kur përdorimi i pusit ndalohet pas mosrespektimit të rregullave higjienosanitare (neni 9, pika 3). Ndalimin e vendos ISHSH.
Në tekstet që lexuam nuk gjetëm një afat. VKM thotë që puset pastrohen, mirëmbahen dhe dezinfektohen «herë pas here», pa numër. Pa numër nga burimi, nuk japim as ne.
Sipas udhëzuesit të ISHP-së, jo para se të dezinfektohet dhe të testohet: uji nuk konsumohet deri në kryerjen e analizave. Për dezinfektimin, udhëzuesi flet për zierje ose dezinfektim kimik; pas tij vjen testimi.
Shkruaj emrin dhe numrin e telefonit. Të telefonojmë ne dhe caktojmë bashkë ditën që të përshtatet.
E morëm kërkesën tënde. Do të të telefonojmë ose do të të shkruajmë në WhatsApp për të caktuar bashkë ditën dhe orën e vizitës.