Cilësia e ujit

Nitratet në ujë: kufiri ligjor dhe çfarë thonë burimet

Kufiri ligjor i nitratit është 50 mg/l dhe ai i nitritit 0,50 mg/l, por vlerësohen edhe bashkë. Numri për ujin tënd del vetëm nga një analizë. Këtu e lexojmë me burimet zyrtare.

Duar që mbushin një kavanoz qelqi të hapur me ujë nga një rubinet prej tunxhi në një oborr
Shkurt

Për nitratet në ujë vlera ligjore është 50 mg/l në VKM nr. 379/2016 dhe në direktivën e BE-së, ndërsa për nitritin 0,50 mg/l. Të dyja vlerësohen bashkë me një formulë. Analizën e pusit e kërkon vetë pronari. Nuk themi nëse uji yt ka nitrate: për këtë duhet një raport analize.

Ke pyetje për ujin në shtëpinë tënde? Rezervo vizitën falas Vjen specialisti ynë dhe i përgjigjet pyetjeve të tua për ujin në shtëpi. Vizita është falas dhe pa detyrim.

Pusi në oborr jep ujë të pastër e të ftohtë. Një fqinj, që ka pranë një tokë me perime, të thotë se në zonën tënde flitet për nitrate në puse. Ti nuk e di nëse është e vërtetë dhe nuk e di çfarë do të thotë një numër i tillë.

Përdorim vetëm burime që hapëm vetë dhe themi hapur ku ato ndalojnë.

Çfarë janë nitratet dhe nga vijnë

OBSH, te fleta kimike për nitratin dhe nitritin (vlerësimi i vitit 2016), shkruan se nitrati gjendet natyrshëm në mjedis dhe është një lëndë ushqyese e rëndësishme për bimët. Është pjesë e ciklit të azotit. Nitriti zakonisht nuk ka përqendrime të rëndësishme, përveç në një mjedis reduktues (shpjegimi ynë: me pak oksigjen), sepse nitrati është forma më e qëndrueshme.

Në ujë nitrati mund të arrijë nga veprimtaria bujqësore, përfshirë përdorimin e tepërt të plehrave kimike dhe organike. Mund të vijë edhe nga shkarkimi i ujërave të ndotura dhe nga oksidimi i mbetjeve të azotit nga jashtëqitjet e njerëzve e të kafshëve, përfshirë gropat septike. OBSH shton se ndonjëherë nitrati arrin në ujërat nëntokësore edhe nga bimësia natyrore.

Udhëzuesi i ISHP për ujin, sanitetin dhe higjienën (dhjetor 2023) e thotë shkurt në një pikë: përdorimi pa kriter i pesticideve dhe i nitrateve e rrit rrezikun e ndotjes së ujit.

OBSH shkruan edhe për kohën. Përqendrimet në ujin sipërfaqësor mund të ndryshojnë shpejt, ndërsa në ujin nëntokësor zakonisht ndryshojnë ngadalë. Nivelet ndryshojnë shumë nga vendi në vend. Në ujin e puseve janë shpesh më të larta se në ujin sipërfaqësor. Përqendrimet shpesh i afrohen ose e kalojnë 50 mg/l aty ku ka burime të rëndësishme ndotjeje. Ky është një fakt i përgjithshëm i OBSH-së. Nuk flet për Shqipërinë dhe nuk thotë asgjë për pusin tënd.

Vlera ligjore: Shqipëria, BE-ja dhe OBSH

VKM nr. 379/2016 për cilësinë e ujit të pijshëm, në tekstin e konsoliduar me VKM nr. 403/2024, i ka në shtojcën I, pjesa B.1 «Parametrat kimikë»: nitrati (rreshti 25) me 50 mg/l dhe nitriti (rreshti 26) me 0,50 mg/l. Të dy rreshtat kanë shënimin 4. Direktiva (BE) 2020/2184 e Parlamentit Evropian dhe e Këshillit, e 16 dhjetorit 2020, për cilësinë e ujit të destinuar për konsum njerëzor, ka të njëjtat dy vlera në aneksin I, pjesa B.

BurimiNitratNitritKushti i përbashkët
VKM nr. 379/2016, shtojca I, pjesa B.1, rreshtat 25 dhe 2650 mg/l0,50 mg/l[nitrat]/50 + [nitrit]/3 të mos kalojë 1; nitriti 0,10 mg/l në ujin nga vepra e trajtimit (VTUP)
Direktiva (BE) 2020/2184, aneksi I, pjesa B50 mg/l0,50 mg/lI njëjti kusht; 0,10 mg/l nitrit në dalje të veprës së trajtimit
OBSH, udhëzuesi i katërt, kreu 12 (2016)50 mg/l3 mg/lShuma e raporteve me vlerat e tyre të mos kalojë 1

Parametrat janë në mg/l: nitrati si jon nitrat (NO3), nitriti si jon nitrit (NO2). Për nitritin VKM dhe direktiva e BE-së kanë 0,50 mg/l në rubinet dhe e përdorin 3 vetëm te formula; OBSH e jep 3 si vlerën e vet. Burimet që lexuam nuk e shpjegojnë dallimin.

Formula meriton një shembull. Është llogaritja jonë, jo një shembull i burimeve. Merr nitrat 45 mg/l dhe nitrit 0,4 mg/l: secili është nën vlerën e vet. Por 45 pjesëtuar me 50 jep 0,9. Po ashtu 0,4 pjesëtuar me 3 jep 0,133. Shuma është 1,033, pra mbi 1. Kushti i përbashkët nuk plotësohet edhe pse të dyja vlerat janë nën kufirin e tyre. Prandaj një raport duhet lexuar me të dy numrat. Duhen plotësuar si dy kufijtë veç e veç ashtu edhe kushti i përbashkët.

Një detaj për njësinë. OBSH jep faktorin e konvertimit: 1 mg/l nitrat është 0,226 mg/l azot i nitratit (nitrate-nitrogen). Pra 50 mg/l nitrat janë rreth 11,3 mg/l azot i nitratit: llogaritja është jona nga ky faktor. Nëse një raport e shkruan numrin si azot i nitratit, ai nuk krahasohet drejtpërdrejt me 50.

Pusi: kush është përgjegjës dhe kush bën analizën

VKM nr. 379/2016 e thotë qartë në shtojcën IV, pika 2: administratori, pra pronari i pusit individual, është përgjegjës për mirëmbajtjen e pusit. Me kërkesën e pronarit, struktura rajonale shtetërore e parashikuar nga VKM kryen analizat e ujit të pusit. Shpenzimet i përballon vetë pronari. Kur ka indikacione epidemiologjike, shfaqje të vatrave të sëmundjeve me origjinë nga uji, ekzaminimet laboratorike të puseve individuale përballohen nga shteti. VKM shton edhe se nuk lejohet lidhja e puseve individuale me rrjetin e ujësjellësit të zonës së banuar.

Në nenin 9, pika 3, VKM thotë gjithashtu çfarë ndodh kur nuk respektohen rregullat higjienosanitare të pusit: ISHSH ndalon përdorimin e pusit dhe/ose u kërkon organeve vendore ose administratorit të marrin masa për të përmirësuar gjendjen. Kur përdorimi ndalohet, vendoset mbishkrimi «UJË I NDALUAR PËR PIRJE». Këtë e përmendim që të dish ekzistencën e rregullit, jo për të të frikësuar: asgjë në burimet që lexuam nuk thotë se pusi yt është në atë situatë.

Si bëhet kërkesa praktikisht, në cilën zyrë dhe me çfarë afati, VKM nuk e shpjegon. Për këtë, pyet strukturën rajonale. Për çfarë tregon një analizë uji shiko analiza e ujit të pijshëm në shtëpi.

Çfarë thotë OBSH për zierjen e ujit

OBSH ka një shënim mbi zierjen e ujit: zierja e tepruar për siguri mikrobiologjike mund ta përqendrojë nitratin, prandaj sugjeron që uji të nxehet vetëm deri në vlimin e plotë. Në situata ekstreme përmend ujin e ambalazhuar si burim tjetër.

Çfarë heq nitratet sipas OBSH

Në pjesën «Treatment performance» fleta kimike e OBSH-së flet për trajtim qendror. Teknologjitë që heqin nitratin janë shkëmbimi jonik, osmoza e kundërt, denitrifikimi biologjik dhe elektrodializa. Sipas OBSH, ato mund të heqin më shumë se katër të pestat e nitratit dhe të arrijnë në dalje përqendrime aq të ulëta sa 13 mg/l. Proceset konvencionale (koagulimi, sedimentimi, filtrimi dhe klorinimi) nuk janë efektive.

OBSH flet për trajtim qendror, jo për pajisje shtëpiake. Nuk thotë që një filtër i caktuar e bën këtë në shtëpi. Ne nuk e themi. Si funksionon osmoza e kundërt në shtëpi, e gjen te osmoza e kundërt për shtëpi. Çfarë heq një pajisje e caktuar shkruhet në dokumentin e prodhuesit dhe në një analizë të bërë para dhe pas.

Si ta lexosh një raport analize

Katër pyetje që e vendosin numrin në kontekstin e vet.

  1. NjësiaA është mg/l si nitrat (NO3) apo si azot i nitratit? Vetëm i pari krahasohet me 50.
  2. Të dy numratNitrati dhe nitriti vlerësohen bashkë me formulën. Një numër i vetëm nuk mjafton.
  3. MetodaVKM liston metodat e analizës për nitratin: S SH ISO 7890-3, S SH EN ISO 10304-1 dhe S SH ISO 13395. Nëse raporti e shënon metodën, krahaso.
  4. Data dhe vendi i mostrësOBSH thotë se në ujin nëntokësor përqendrimet ndryshojnë zakonisht ngadalë dhe në atë sipërfaqësor mund të ndryshojnë shpejt. Sa vlen një rezultat i vjetër është pyetje për specialistin.

Çfarë nuk dimë

Për kontekstin e ujit dhe të tubacioneve në vend shiko cilësia e ujit dhe tubacionet në Shqipëri.

Pyetje për një analizë uji?

Shkruaj emrin dhe numrin e telefonit. Specialisti ynë të telefonon dhe përgjigjet pa detyrim.

Të dhënat i përdorim vetëm për të caktuar vizitën. Mund të kërkosh fshirjen e tyre te info@aquasana.al.

Si punojmë ne në Aquasana

Aquasana instalon sisteme filtrimi poshtë lavamanit, për rubinetin e kuzhinës, aty ku merret uji që pihet dhe që shkon në tenxhere. Ky shkrim nuk të thotë që uji yt ka nitrate: të thotë çfarë tregon një raport analize. Para çdo zgjidhjeje duhet një analizë. Në vizitë mund ta shohim bashkë raportin që ke. Kriteret e një filtri i gjen te filtër uji për shtëpi.

Fillojmë gjithmonë me një vizitë: vjen specialisti ynë, e shohim bashkë dhe vendos ti. Vizita është falas dhe pa detyrim.

Pyetje të shpeshta

Cili është kufiri ligjor i nitratit në ujin e pijshëm?

50 mg/l për nitratin dhe 0,50 mg/l për nitritin, sipas VKM nr. 379/2016 dhe direktivës (BE) 2020/2184. Të dyja vlerësohen edhe bashkë me formulën [nitrat]/50 + [nitrit]/3, që nuk duhet të kalojë 1.

Kush e bën analizën e ujit të pusit?

Sipas VKM, me kërkesën e pronarit e kryen struktura rajonale shtetërore e parashikuar. Shpenzimet i përballon pronari. Kur ka indikacione epidemiologjike, ekzaminimet përballohen nga shteti.

A i heq nitratet zierja e ujit?

Burimi që lexuam thotë të kundërtën për zierjen e tepruar: mund ta përqendrojë nitratin. Nuk gjetëm burim që thotë se zierja e pakëson.

A e heq nitratin një filtër shtëpiak?

OBSH flet për trajtim qendror. Çfarë heq një pajisje e caktuar shkruhet në dokumentin e prodhuesit. Ne nuk japim një përgjigje të përgjithshme.

Burimet
  1. VKM nr. 379, datë 25.5.2016, Për miratimin e rregullores mbi cilësinë e ujit të pijshëm, teksti i konsoliduar me VKM nr. 403, datë 19.6.2024: shtojca I, pjesa B.1, rreshtat 25 e 26 dhe shënimi 4; neni 9; shtojca IV, pika 2.
  2. Direktiva (BE) 2020/2184 e Parlamentit Evropian dhe e Këshillit, për cilësinë e ujit të destinuar për konsum njerëzor, 16 dhjetor 2020, botuar më 23.12.2020: aneksi I, pjesa B.
  3. OBSH, Nitrate and nitrite, fletë kimike, Guidelines for drinking-water quality, botimi i katërt, kreu 12, vlerësimi i vitit 2016.
  4. ISHP, Udhëzues për ujin, sanitetin dhe higjienën në kushtet e ndryshimeve klimaterike, dhjetor 2023.

Rezervo vizitën falas

Shkruaj emrin dhe numrin e telefonit. Të telefonojmë ne dhe caktojmë bashkë ditën që të përshtatet.

Të dhënat i përdorim vetëm për të caktuar vizitën. Mund të kërkosh fshirjen e tyre te info@aquasana.al.