Një numër i vetëm për të gjithë nuk ekziston. Burimet zyrtare japin vlera sipas moshës për ujin total, edhe atë nga ushqimi. Për foshnjat flasin para së gjithash për qumështin.

Sa ujë duhet të pijë një fëmijë? Burimet zyrtare nuk japin një numër të vetëm. EFSA jep vlera orientuese për ujin total sipas moshës, përfshirë ujin nga ushqimi. Për foshnjat nën gjashtë muaj OBSH këshillon vetëm qumësht gjiri; për formulën ISHP thotë se uji duhet të jetë i sigurt. Për çdo fëmijë pyet pediatrin: ne nuk japim këshilla mjekësore.
Është mesditë dhe fëmija kërkon ujë për herë të tretë. Ti pyet veten nëse fëmija po pi sa duhet. Pyetja duket e thjeshtë. Përgjigjja e burimeve zyrtare është më e kujdesshme se numri që prisje.
Nuk japim këshilla mjekësore: japim çfarë shkruajnë burimet, me datën dhe me kufijtë e tyre.
EFSA është autoriteti evropian për sigurinë e ushqimit. Në mendimin shkencor të vitit 2010 për vlerat e referencës së ujit (EFSA Journal 8(3):1459) ka dhënë vlera të marrjes së mjaftueshme të ujit total (në anglisht «adequate intake»). Vlerat e tabelës i lexuam në abstraktin e tij dhe i gjetëm të njëjta në raportin përmbledhës të EFSA-s të vitit 2017 (seksioni 3.5 dhe tabela 2). Tekstin e plotë të mendimit të vitit 2010 nuk e hapëm.
| Mosha | Ujë total në ditë sipas EFSA | Shënim |
|---|---|---|
| 6 deri 12 muaj | 800 deri 1000 ml | Përfshin qumështin e gjirit, ushqimet plotësuese dhe pijet |
| Viti i dytë i jetës | 1100 deri 1200 ml | E përcaktuar me interpolim, sepse nuk kishte të dhëna për marrjen e ujit |
| 2 deri 3 vjeç | 1300 ml | Djem dhe vajza |
| 4 deri 8 vjeç | 1600 ml | Djem dhe vajza |
| 9 deri 13 vjeç | 2100 ml djem, 1900 ml vajza | Dy vlera të ndryshme |
| 14 vjeç e lart | 2500 ml djem, 2000 ml vajza | EFSA i trajton si të rritur për ujin |
ml është mililitër: 1000 ml janë një litër. Burimi: abstrakti i EFSA Journal 2010;8(3):1459 dhe tabela 2 e raportit përmbledhës të EFSA-s të vitit 2017.
Për gjysmën e parë të vitit të parë EFSA jep një vlerë tjetër, 100 deri 190 ml për kilogram në ditë, e bazuar në ujin që foshnjat e ushqyera vetëm me gji marrin nga qumështi i gjirit. Nuk e kthejmë në gota ose në shishe: për një foshnje kaq të vogël sasinë e vendos pediatri, jo një tabelë.
Këtu ka një detaj që kuptohet lehtë gabim. Vlerat e EFSA-s përfshijnë, sipas abstraktit, ujin e pijshëm, pijet e çdo lloji dhe lagështinë e ushqimit. Prandaj 1300 ml për një fëmijë 2 deri 3 vjeç nuk janë 1300 ml uji nga rubineti. Abstrakti dhe raporti përmbledhës nuk tregojnë sa nga ky total vjen nga ushqimi. Pra nuk të japim një numër gotash: do të ishte një llogaritje pa burim.
Ka edhe një kusht. EFSA shkruan se vlerat vlejnë vetëm për temperaturë të moderuar të ambientit dhe për aktivitet fizik të moderuar. Për ditët shumë të nxehta, për një fëmijë që ka qenë gjithë ditën në lëvizje ose për një fëmijë të sëmurë burimet që lexuam nuk japin numra. Këtu nuk hamendësojmë: pyet pediatrin.
Fjala «e mjaftueshme» ka edhe ajo një kuptim të kujdesshëm. Është vlera që EFSA e quan të mjaftueshme për një grup. Një fëmijë i caktuar mund të ketë nevoja të ndryshme nga ato të grupit. Këtë e vlerëson pediatri.
Për foshnjat tri burime thonë gjëra që përputhen, por nuk janë e njëjta gjë.
OBSH dhe UNICEF, te faqja e OBSH-së për ushqyerjen e foshnjave dhe fëmijëve të vegjël (data e shfaqur në faqe: 4 gusht 2026), këshillojnë ushqyerje vetëm me gji, pra vetëm qumësht gjiri, për gjashtë muajt e parë. Rreth moshës gjashtë muaj OBSH shton se duhen ushqime plotësuese, që fillojnë me sasi të vogla dhe rriten gradualisht.
ISHP, në udhëzuesin për ujin, sanitetin dhe higjienën e dhjetorit 2023, faqja 40, thotë shqip se rekomandohet ushqyerja vetëm me gji për foshnjat deri në gjashtë muaj. Nëse përdoret formulë, duhet përdorur ujë i sigurt.
CDC, agjencia amerikane për kontrollin dhe parandalimin e sëmundjeve, te faqja «Foods and Drinks to Encourage» (data e shfaqur: 1 prill 2026) shkruan për moshën 6 deri 12 muaj se foshnjës mund t’i ofrohet qumësht gjiri ose formulë. Faqja përmend edhe ujin: 4 deri 8 ounces në ditë. Në mililitra kjo është rreth 120 deri 240 ml, llogaritja jonë. Është burim amerikan, jo udhëzim shqiptar.
Dy numrat nuk duhen përzier. EFSA përfshin ujin total të foshnjës 6 deri 12 muajshe, 800 deri 1000 ml, me qumështin dhe ushqimin brenda. CDC merr parasysh vetëm ujin e pastër që i ofrohet. Burimet nuk shkruajnë se si lidhen. Nuk e zgjidhim ne.
Për foshnjat nën gjashtë muaj nuk japim sasi uji. Burimet që lexuam nuk japin një sasi uji që t’i jepet më vete foshnjës së kësaj moshe. Për çdo foshnje pyet pediatrin.
VKM nr. 379/2016, në tekstin e konsoliduar me VKM nr. 403/2024, e përkufizon ujin e pijshëm si ujin e përcaktuar për pirje, gatim dhe përgatitje të ushqimeve. Ky është uji që përdor për fëmijën, pavarësisht nga origjina: rrjet, depozitë, pus ose ujë i ambalazhuar.
ISHP, në pjesën e udhëzuesit mbi furnizimin me ujë gjatë përmbytjeve, e thotë qartë se kur uji është i pasigurt nuk përdoret për të pirë, për të larë e përgatitur ushqim, për akull, as për formulë apo produkte ushqimore për bebe. Kontekstin e ke në atë pjesë: situata përmbytjeje. Nuk do të thotë se uji i shtëpisë tënde është i pasigurt.
Posteri i OBSH-së «Five keys to safer food» ka një rregull të përgjithshme për ushqimin: përdor ujë të sigurt ose trajtoje që të bëhet i sigurt. Nuk flet për fëmijët veçanërisht. Si ta dish çfarë ka uji yt, e kemi shpjeguar te analiza e ujit të pijshëm në shtëpi. Për Tiranën kemi një shkrim më vete: a është i pijshëm uji i rubinetit në Tiranë.
Një numër për ujin e fëmijës mund të vijë nga një faqe, nga një videoklip ose nga një mik. Katër pyetje e vendosin në vend.
Burimet shqiptare që lexuam nuk kanë një tabelë me mililitra sipas moshës. Nuk i hapëm udhëzimet e të gjitha institucioneve.
Shkruaj emrin dhe numrin e telefonit. Specialisti ynë të telefonon dhe përgjigjet pa detyrim.
E morëm kërkesën tënde. Do të të telefonojmë ose do të të shkruajmë në WhatsApp për të caktuar bashkë ditën dhe orën e vizitës.
Për këto pyetje çdo familje ka një adresë: pediatrin. Për ujin e gjithë shtëpisë shiko cilësia e ujit dhe tubacionet në Shqipëri.
Aquasana instalon sisteme filtrimi poshtë lavamanit, për rubinetin e kuzhinës, aty ku merret uji që pi gjithë familja. Një filtër nuk përcakton sa ujë i duhet një fëmije dhe nuk zëvendëson pediatrin. Së pari duhet të dish çfarë ka uji yt. Kriteret e një filtri i gjen te filtër uji për shtëpi, ndërsa llojet e tyre te llojet e filtrave të ujit.
Fillojmë gjithmonë me një vizitë: vjen specialisti ynë, e shohim bashkë dhe vendos ti. Vizita është falas dhe pa detyrim.
EFSA jep 1300 ml ujë total në ditë për këtë moshë, përfshirë ujin nga ushqimi dhe nga pijet e tjera. Është vlerë e mjaftueshme për një grup: nevoja e një fëmije të caktuar mund të ndryshojë.
Jo. Sipas abstraktit, vlerat përfshijnë ujin e pijshëm, pijet e çdo lloji dhe lagështinë e ushqimit.
OBSH këshillon vetëm qumësht gjiri për gjashtë muajt e parë. ISHP thotë se, kur përdoret formula, uji duhet të jetë i sigurt. Për një foshnje të caktuar pyet pediatrin.
EFSA thotë se vlerat vlejnë për temperaturë dhe aktivitet të moderuar. Për raste të tjera burimet që lexuam nuk japin numra: pyet pediatrin.
Shkruaj emrin dhe numrin e telefonit. Të telefonojmë ne dhe caktojmë bashkë ditën që të përshtatet.
E morëm kërkesën tënde. Do të të telefonojmë ose do të të shkruajmë në WhatsApp për të caktuar bashkë ditën dhe orën e vizitës.